تصورش را بكنيد، آقاي دكتري كه رفته‌ايد مطبش و تمام اميدتان را نذر تخصص و مهارت و كاربلدي او كرده‌ايد، آقاي مهندسي كه آورده‌ايدش تا پي و ستون‌هاي خانه‌تان را با يك فوت كوزه‌گري و دانش، سه‌سوته علم كند، آن يكي كه قرار است بنشيند توي صفحة چهارگوش تلويزيون وبرايمان از معضلات و مشكلات اجتماعي داد سخن بدهد و نسخة درد ما را بپيچد، آن متخصص، آن كارشناس، آن... تصورش را بكنيد كه اين آدم‌هاي كار درست، كارشان درست نباشد.

يعني با دانش خودشان، با تلاش و كوشش خودشان به تنهايي به اين جايي كه هستند، اين جايي كه بايد باشند نرسيده‌اند. يك عامل ديگر غير از دانش و مهارت و ذهن و استعداد خودشان هم در كار بوده. وحشتناك است. نه؟ درست مثل اين كه بشنويم قهرمان ملي‌مان دوپينگ كرده است.

وحشتناك نيست؟ ماجرا وقتي ترسناك‌تر مي‌شود كه بدانيم اين قضيه، اين دوپينگ، از حد فكر و تصور جلوتر رفته و واقعا هست. واقعا بعضي‌ها دارند دوپينگ مي‌كنند؛ دوپينگ دارويي در آزمون‌هاي علمي. اين‌كه چرا دوپينگ مي‌كنند، اين‌كه چرا بايد دوپينگ بكنند، اين، بحث ما نيست.

بايد مسؤولان آموزش عالي ما بگويند كه چرا جوان‌هاي ما افتاده‌اند توي اين بازي‌ها. حرف ما و گزارش ما، اين است كه دارند دوپينگ مي‌كنند. دوپينگ با ريتالين.

چند روز پيش امتحان جامع دستياري پزشكي (ورودي به رشته‌هاي تخصصي) برگزار شد. قبل از امتحان وارد هر كدام از حوزه‌هاي امتحاني كه مي‌شدي، عده‌اي را مي‌ديدي كه با قيافه‌هاي ژوليده، چشم‌هاي قرمز و سر و وضع قبل از امتحاني كنار هم ايستاده‌اند و با هم گپ مي‌زنند.

با نزديك شدن ساعت شروع امتحان اما صحنة ديگري را مي‌شد ديد؛ چند نفر از اين جمع‌ها جدا مي‌شدند، به سراغ آبخوري مي‌رفتند و يك يا چند قرص را با عجله مي‌بلعيدند و به سر جلسه مي‌رفتند. مي‌شد حدس زد كه چه دارويي مصرف كرده‌اند؛ داروي شب‌هاي امتحان، قرصي كه مصرف آن بين دانشجويان و خصوصا دانشجويان رشته‌هاي پزشكي در حال افزايش است؛ ريتالين.

شيطان از لابراتوار آمد
متيل فنيديت، (MPH) با نام تجاري ريتالين يا نوارتيس در سال1954 به بازار دارويي دنيا عرضه شد و در ابتدا قرار بود دارويي براي درمان افسردگي، خواب‌آلودگي در طول روز و سندرم خستگي مزمن باشد، اما به تدريج بعضي مطالعات نشان دادند كه مي‌شود از اين دارو در درمان بچه‌هايي كه دچار اختلال بيش فعالي و كم توجهي هستند (ADHD) استفاده كرد.

از آن زمان تاكنون پزشكان و بعضي محققان مخالف دارو به دنبال اثبات عوارض جانبي مصرف اين دارو هستند، اما سال1998 گروه مصرف‌كننده جديدي براي اين دارو معرفي شد؛ دانشجويان، دانش‌آموزان دبيرستاني و نوجواناني كه مي‌خواستند شب‌هاي امتحان كمي بيشتر بيدار بمانند.

تمام امتحان مرا گرم كن!
ماجرا اول از كالج‌هاي آمريكايي و استراليايي شروع شد. ريتالين خواصي شبيه آمفتامين (همان دارويي كه اكستازي يا قرص‌هاي اكس از آن مي‌آيد) دارد و دانشجويان به خاطر تأثير آن در درمان خواب‌آلودگي در طول روز، براي مهماني‌هاي شبانه‌شان چند تا از اين قرص‌ها را مصرف مي‌كردند، اما با بيشتر شدن اطلاعاتشان در مورد دارو متوجه شدند كه ريتالين مي‌تواند به مقدار بسيار زيادي تمركز را افزايش دهد.

با اين حال اثر دارو، كوتاه‌مدت است و بايد آن‌‌را به طور مرتب مصرف كرد. به همين دليل دارو از ليست موارد لازم براي پارتي‌هاي شبانه به يك معجزه نجات‌بخش براي شب‌هاي امتحان تبديل شد.

مصرف دارو در بقيه جاهاي دنيا هم رواج پيدا كرد. آن اوايل هر قرص را مي‌شد تقريبا با قيمت 3 دلار از داروخانه‌ها تهيه كرد، اما با افزايش مصرف آن، ريتالين به عنوان دارويي كه بالاترين مصرف غيرقانوني را در بين دانشجويان دارد، معرفي شد و براي آن بازار سياه شكل گرفت.

الان ريتالين را مي‌شود از طريق اينترنت و با قيمت دوازده تا بيست دلار براي هر قرص، تهيه كرد. دارو جزء ليست ممنوعه وزارت بهداشت آمريكا شده است و فقط با دستور پزشك مي‌توان آن‌را تهيه كرد. عوارض شديد سوءمصرف آن هم شديدا توسط مجلات پزشكي مختلف گوشزد مي‌شود.

كوكائين بچه
اما ريتالين همچنان بين دانشجويان مصرف  و با لقب‌هايي مثل ويتامين R و كوكائين بچه، رد و بدل مي‌شود. با آمدن ريتالين، مصرف قرص‌هاي كافئين، قرص‌هاي سرعت (متدرين)، نوشابه‌هاي انرژي‌زا، قهوه‌هاي غليظ و مصرف سيگار در شب‌هاي امتحان، كنار رفتند و الان شب‌هاي امتحان در كتابخانه‌هاي دانشگاه‌هاي آمريكا ريتالين پارتي برگزار مي‌شود و دارو به روش‌هاي مختلف مانند خوردن قرص، استنشاق پودر آن يا تزريق مايع استفاده مي‌شود، در حالي كه گفته مي‌شود تزريق ريتالين مايع عوارض شديدي مثل تزريق كوكائين دارد.

با گسترش مصرف، عوارض ريتالين هم خودشان را نشان دادند؛ بي‌خوابي، بي‌اشتهايي، افسردگي، تحريك‌پذيري، درد شكم، سردرد، خشكي دهان، تيك‌هاي عصبي و لرزش، مشكلات كبدي، فشار بالاي خون، تپش قلب، بي‌نظمي قلبي و حتي مرگ. يكي از بدترين عوارض دارو هم ايجاد توهم‌هايي شبيه بيماري رواني  اسكيزوفرني است.

در سال1998 فقط در كشور آمريكا 1727 مورد مراجعه به اورژانس به خاطر عوارض ريتالين گزارش شد و نوزده نفر هم جان خود را از دست دادند. اين روزها هم اين آمارها چندين برابر شده است.

پزشكان معتقدند اين دارو همان‌طور كه مي‌تواند فعاليت مغز را افزايش دهد، مي‌تواند تغييراتي هم در شخصيت فرد به‌وجود آورد و حتي مشكلات برگشت‌ناپذير مغزي ايجاد و روند پير شدن مغز را تسريع كند. يك متخصص قلب مي‌گويد: «نمي‌دانم چطور بعضي دوست دارند براي خودشان ضربان قلب غيرطبيعي درست كنند، فقط به قيمت چند شب بيدار ماندن؟»

يكي از دانشجويان غيرايراني كه خود مدت‌ها دارو مصرف مي‌كرده، مي‌گويد: «ريتالين شما را سرپا نگه مي‌داره و متمركز مي‌كنه ولي به چه قيمتي؟ دير يا زود پدرتون در مي‌آد و از پا مي‌افتين.»

تازيانه بر اسب خسته
دكتر نبئي، مدير گروه پزشكي اجتماعي دانشگاه تهران مي‌گويد: «ريتالين را قبل از انقلاب به عنوان قرص ضد خواب در داروخانه‌ها مي‌فروختند، اصلا هم نيازي به نسخه نبود، اما بعد از انقلاب با مشخص شدن عوارض دارو، جزء داروهاي خاص طبقه‌بندي شد و فقط با مهر پزشك متخصص داده مي‌شود. تا آن‌جا هم كه من اطلاع دارم تعداد اين دارو در كشور محدود است و به هر كس مقدار كمي مي‌دهند. من نمي‌دانم اين‌ها (دانشجويان) از كجا اين همه تهيه مي‌كنند.»

در حال حاضر چند تحقيق در مورد سوءمصرف اين دارو بين دانشجويان پزشكي در حال انجام است. اما به نظر مي‌رسد مصرف اين دارو، سوغات تجربه دانشجويان اعزامي به خارج از كشور باشد كه ذره‌ ذره، بين داخلي‌‌ها مد شد.

شب‌هاي امتحان به كتابخانه هر بيمارستاني برويد حداقل يكي دو نفر را پيدا مي‌كنيد كه اين دارو را مصرف كرده باشند. هر از گاهي هم خبري در مورد عوارض اين دارو روي بچه‌‌ها مي‌شنويد. مثلا سال گذشته دو دانشجو در كتابخانه يكي از بيمارستان‌ها ناگهان دچار سردرد شديد شدند كه سريع به اورژانس همان بيمارستان منتقل شدند و مشكلشان فشارخون بالا (حدود بيست) عنوان شد.

داروي ريتالين در آن‌ها فشارخون بالاي مقاوم به درمان، به وجود آورده بود. دكتر نبئي اين عارضه دارو را در بين انواع ايراني‌‌ها خيلي شايع مي‌‌داند و توصيه مي‌كند به غير از موارد خاص بيماري كه لازم است دارو مصرف شود (مثلا در بچه‌‌ها) از اين دارو به عنوان دوپينگ استفاده نشود: «چون مثل تازيانه بر اسب خسته است، مغز ديگر كشش ندارد. بدن فرسوده شده است، آن وقت به ضرب ريتالين آن را سرپا نگه داريم، اصلا منطقي نيست.»

به توصيه آموزشگاه‌ها
ريتالين نيمه عمري بين دو تا چهار ساعت دارد، به همين دليل بعد از مدت كوتاهي تمركز از بين مي‌رود و خستگي مزمن، خشكي دهان، كاهش اشتها و تپش قلب جلو مي‌آيند.
آيدين ي، يكي از دانشجويان پزشكي مي‌گويد به مدت دو هفته ريتالين مصرف مي‌كرد كه به علت سوزش سردل و مشكلات گوارشي با مشورت يكي از استادان، اين دارو را كنار گذاشته است.

اما او مي‌گويد اين دارو به مقدار زياد توسط دانشجويان، خصوصا آن‌هايي كه به كلاس‌هاي كنكور تخصصي مي‌روند، استفاده مي‌شود و اصلا در همان كلاس‌ها خريد و فروش مي‌شود. هر برگ ده تايي قرص هم شش هزار تومان مي‌‌ارزد.

رضا ـ ش، يكي ديگر از دانشجويان، روز بعد از امتحان مي‌گويد، چون خودش در حالت عادي تپش قلب داشته از اين دارو استفاده نكرده است، اما مصرف آن را شايع مي‌‌داند: «دانشجوها با مهر رزيدنت‌هاي اطفال و روان‌پزشكي، قرص را از داروخانه‌‌ها تهيه مي‌كنند، چون دارو براي درمان شب‌ادراري و ADHD در بچه‌‌ها، مصرف مي‌شود ولي وضعيت روحي آدم به هم مي‌ريزد.» او مي‌گويد در بعضي از كلاس‌هاي كنكور تخصصي، خود اساتيد به دانشجويان اين دارو را مي‌‌دهند.

دفعه بعد، حبس ابد!
با همه اين‌‌ها، اما هنوز قانوني براي جلوگيري از سوءمصرف اين دارو وجود ندارد. در حالي كه در آمريكا مصرف اين دارو غيرقانوني است و در كانادا خريد و فروش دارو، بار اول هزار دلار جريمه و شش ماه زنداني در پي دارد و در دفعات بعدي حتي مي‌تواند منجر به جريمه حبس ابد شود.

هر روز مي‌رفتم دستشويي
رضا.ب، دانشجوي سال آخر پزشكي در يكي از دانشگاه‌هاي تهران است. مي‌دانستم مدت‌هاست ريتالين مصرف مي‌كند. بعد از امتحان پنج‌شنبه با او تماس گرفتم:
 امتحان چطور شد؟
خوب بود، راضي بودم، ولي انگار بقيه خراب كردند.
 ريتالين مصرف مي‌كردي؟
اي، چند ماهي مي‌شد.
 از كجا تهيه مي‌كردي؟ چقدر بود؟
داروخانه‌ها، ناصر خسرو، آشنا و اين‌ها، بالاخره مي‌رسيد.
اوايل 2300 تومان بود هر بسته، ولي نزديك امتحان تا 4500 هم رسيد، مقدارش هم كمتر شد.
 چقدر مصرف مي‌كردي؟ اذيتت نمي‌كرد؟
كلا روزي يك دونه ولي در هفته آخر روزي دو تا هم شده بود. سردرد داشتم، تپش قلب و اين‌ها هم بود كه پرو پرانولول مي‌خوردم تا كنترل بشه.
 چطور دارو رو قطع كردي؟
يك دفعه گذاشتم كنار. من كم مصرف مي‌كردم ولي اون‌هايي كه روزي چهار، پنج تا مي‌خوردند بايد ذره ذره كنار بگذارند.
 كلا راضي بودي؟
چي بگم. فقط خوبي‌اش اين بود كه هر روز بايد چند بار مي‌رفتي دستشويي!

چه وقت و چرا کودکان دچار استرس می‏شوند؟بچه‌ها مدتها قبل از پاگذاشتن به دوران بزرگسالي فشار رواني را تجربه مي‏كنند. برخي کودکان مجبورند با مشکلاتي چون کشمکش‌هاي خانوادگي، طلاق، تغييرات دائمي مدرسه، همسايه‌ها، توافقات مراقبت از کودک، فشار گروههاي هم‌سال و بعضي وقت‌ها حتي با خشونت در خانواده يا جامعه‌شان دست و پنجه نرم کنند.تأثير فشار رواني روي كودك بستگي به شخصيت، ميزان پختگي، و نوع سازگاري او دارد. با اين حال، تشخيص اينکه چه وقت بچه‌ها زير بار فشارها خم مي‌شوند هميشه ساده نيست. براي کودکان اغلب توضيح دقيق احساسشان سخت است. ممکن است به جاي گفتن «من از پا افتاده‌ام» بگويند «معده‌ام درد مي‌کند». بعضي بچه‌ها وقتي تحت فشار رواني هستند گريه مي‌کنند، پرخاشگر مي‌شوند، گستاخ يا زودرنج مي‌شوند. برخي ديگر ممکن است خوب رفتار کنند اما نگران، ترسو و وحشت زده بشوندبه همان نسبت استرس مي‌تواند بر سلامت جسمي کودک تاثير بگذارد؛ تنگي نفس (آسم)، تب يونجه، سردرد ميگرني و بيماري‌هاي معده مثل کوليت، سندرم روده تحريک‌پذير و زخم گوارشي بيماري‌هايي هستند که در موقعيت‌هاي تنش‌زا وخيم‌تر مي شوندوالدين چه کار مي‌توانند انجام دهند؟پدر و مادر مي‌توانند به کودکانشان کمک کنند تأثيرات فشار رواني را در حداقل نگه دارند:

۱. والدين بايد سطوح فشار رواني خودشان را کنترل کنند. در تحقيقي پيرامون خانواده‌هايي که حوادث تلخ و ناگواري مانند زمين لرزه يا جنگ را تجربه کرده‌اند، بهترين مبناي پيش‌بيني چگونگي سازگاري کودکان با مشکلات، نحوه سازگاري والدينشان است. پدر و مادر بايد به خصوص از زماني که سطوح فشار رواني‌شان در روابط زناشويي تأثير مي‌گذارد آگاه باشند. دعواهاي مکرر بين والدين براي کودکان اضطراب‌آور است.

2. خطوط ارتباطي را باز بگذاريد. کودکان وقتي با والدينشان ارتباط خوبي دارند احساس بهتري نسبت به خود پيدا مي‌کنند.

3. کودکاني که دوستان نزديک ندارند، در مورد احساس فشار رواني ناشي از مشکلات در خطر هستند. والدين بايد با برنامه‌ريزي، قرارهاي بازي و ساير تفريحات، از روابط دوستانه کودکانشان حمايت کنند.

4. والدين بايد جدول زماني برنامه روزانه را با توجه به خلق و خوي فرزندشان در ذهن خود پيريزي کنند. اگرچه اغلب بچه‌ها در محيطي آشنا و کليشه‌اي با امور روزمره ثابت و حد و مرزهاي کاملاً امن رشد مي‌کنند اما ميزان تحملشان در مقابل تحريک متفاوت است.

5. مهم نيست جدول زمان‌بندي شده بچه‌ها چقدر شلوغ است؛ آنها در هر سني به بازي و آرامش نياز دارند. بچه‌ها از بازي براي شناخت دنياي اطراف، بررسي افکار و آرام کردن خودشان استفاده مي‌کنند.

http://www.hossein-moharami.blogfa.com/post-46.aspx